Przedszkole nr 119 "W Zielonym Ogrodzie"

Przedszkole nr 119, Warszawa, ul. Turmoncka 18

Godło Polski
BIP

Pneumokoki - co warto wiedzieć?

 

Co to są zakażenia pnemokokokowe?

 

Zakażenia pneumokokowe, są to infekcje wywołane przez bakterię Streptococcus pneumoniae, nazywaną również pneumokokiem. Znanych jest co najmniej 80 rodzajów tych bakterii, z których 23 są przyczyną 88-90% inwazyjnych zakażeń pnemokokowych.

 

Po zasiedleniu przez bakterię górnych dróg oddechowych, dojść może do kilku różnych, ciężkich zakażeń pneumokokowych, zwanych ze względu na znaczne nasilenie i obejmowanie ważnych narządów wewnętrznych zakażeniami inwazyjnymi. W przebiegu takiego zakażenia pneumokoki znajdują się we krwi lub innym miejscu w organizmie człowieka, w którym nie powinno ich być.

 

Do najczęstszych zakażeń inwazyjnych należą:

 

·         zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

·         bakteriemia (bakteryjne zakażenie krwi, bez wyraźnych objawów chorobowych)

 

  posocznica, inaczej sepsa (bakteryjne zakażenie krwi z występującymi objawami uogólnionego zakażenia i objawami ze strony różnych narządów)

 

Rzadziej występujące inwazyjne zakażenia, które mogą być spowodowane przez pneumokoki:

 

·  zapalenie wyrostka robaczkowego, kości i szpiku, stawów, woreczka żółciowego, wsierdzia, osierdzia jądra, najądrza, ślinianek, prostaty, pochwy, szyjki macicy, jajowodu, otrzewnej.

 

Pneumokoki mogą wywoływać również mniej poważne choroby nieinwazyjne, ale za to bardzo często występujące:

 

·         zapalenie ucha środkowego

·         zapalenie zatok przynosowych

·         zapalenie spojówek

 


ZAPALENIE OPON MÓZGOWO-RDZENIOWYCH


Pneumokok to jedna z 3 bakterii wywołującymi zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych -  odpowiedzialny jest za 23% zachorowań na tę chorobę i należy do najgroźniejszych jej przyczyn. Pneumokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest jedną z najcięższych postaci zakażenia pneumokokowego.

 

 
Jak dochodzi do zachorowania?

 

Do choroby dochodzi, kiedy pneumokoki wtargną do opon mózgowo-rdzeniowych (błon pokrywających mózg i rdzeń kręgowy) i wywołają tam poważny stan zapalny.

 


Objawy:
Głównymi objawami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych są gorączka, silne bóle głowy, niepokój (małe dzieci nie zawsze potrafią wyraźnie zasygnalizować ból głowy), jak również nudności, wymioty, drgawki i sztywność karku oraz światłowstręt (unikanie światła z powodu bólu). U dzieci w wieku do 2 lat, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych objawia się z reguły gorączką, problemami z jedzeniem, wymiotami, drażliwością, drgawkami i krzykiem o wysokim tonie. U niemowląt można zaobserwować uwypuklenie i tętnienie ciemienia. Małe dziecko może nieruchomo trzymać głowę głęboko wciśniętą w poduszkę. Jest to bardzo niepokojący objaw. Badaniem potwierdzającym chorobę jest wyhodowanie bakterii z płynu mózgowo-rdzeniowego pobranego z nakłucia lędźwiowego.

 


Możliwe następstwa:

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest szczególnie niebezpieczne z powodu jego potencjalnych następstw w przyszłości. U dzieci często obserwuje się porażenia (15%), zaburzenia drgawkowe (11%), ubytki neurologiczne (30%). W Stanach Zjednoczonych około 32% pacjentów, którzy przebyli pneumokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych cierpi z powodu ubytków słuchu. Śmiertelność dochodzi do 30% i jest największa spośród wszystkich bakteryjnych przyczyn zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, stanowiąc 70% przypadków śmiertelnych z powodu tej choroby.

 


BAKTERIEMIA I POSOCZNICA (SEPSA)


Jak dochodzi do zachorowania?

Jeżeli pneumokoki przedostaną się do krwi, mogą szybko rozprzestrzenić się po całym organizmie, wywołując bakteriemię lub posocznicę (sepsę). Jest to skrajnie niebezpieczne
u osób z upośledzoną czynnością układu odpornościowego (u pacjentów przewlekle chorych lub u osób w wieku podeszłym) lub u niemowląt, których układ odpornościowy nie jest w pełni rozwinięty.


Objawy:
Objawami posocznicy są drżenia, gorączka, dreszcze, osłabienie, nudności, wymioty
i biegunka. Mogą wystąpić objawy pozostałych zakażeń inwazyjnych, gdyż nieleczona bakteriemia w 10-25% przypadków może prowadzić do powikłań, w tym w 3-6% do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.


Możliwe następstwa:

Bakteriemia i posocznica prowadzić mogą do wystąpienia wymienionych na wstępie zakażeń innych narządów i ich następstw, w tym najbardziej niebezpiecznych, jak zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia osierdzia (zakażenie worka otaczającego serce) i zapalenia wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej serce wewnątrz).

 



ZAPALENIE PŁUC

 

Pneumokoki są bardzo częstą przyczyną zapaleń płuc u niemowląt i dzieci (25-36% zakażeń bakteryjnych), a także osób w wieku podeszłym. Specjaliści szacują, że na skutek pneumokokowego zapalenia płuc na świecie umiera ponad 1 milion ludzi rocznie.

Jak dochodzi do zachorowania?

Pneumokoki zasiedlające nos i gardło w niesprzyjających okolicznościach (uprzednie zakażenie wirusowe lub inne czynniki ryzyka) zakażają dolne drogi oddechowe.
 

Objawy:
Wśród objawów obserwuje się duszność, nagle pojawiającą się wysoką gorączkę
z dreszczami, kaszel z odkrztuszaniem, ból w klatce piersiowej. W przebiegu zapalenia płuc, do pęcherzyków płucnych, które w prawidłowych warunkach są wypełnione powietrzem, dostaje się płyn i utrudnia ważną życiowo wymianę gazową (oddychanie). Badaniem potwierdzającym jest zdjęcie RTG klatki piersiowej.

 

 Możliwe następstwa:

Odma opłucnowa (dostanie się powietrza do jamy opłucnej), niedodma (brak powietrza w części płuca), niewydolność oddechowa, wtórna posocznica.

 


ZAPALENIE UCHA ŚRODKOWEGO

 

Choroba ta należy do najczęściej spotykanych chorób w praktyce pediatrycznej. Dochodzi do niej zwykle w następstwie przeziębienia.

 
Jak dochodzi do zachorowania?

Pneumokoki są najczęstszą przyczyną - około 40% - przypadków zapalenia ucha środkowego. W USA 60% dzieci przebyło, co najmniej jeden raz zapalenie ucha przed ukończeniem 1 roku życia. W grupie dzieci do lat 3, około 80% przebyło co najmniej jedno zapalenie ucha środkowego, a około 50% miało ponad 3-krotne zapalenie ucha środkowego. Ostre zapalenie ucha środkowego jest w USA przyczyną ponad 24 milionów porad ambulatoryjnych rocznie.

Spośród 3 bakterii najczęściej wywołujących ostre zapalenie ucha środkowego pneumokok jest najgroźniejszy, gdyż szansa samowyleczenia tego zapalenia po zakażeniu pneumokokiem wynosi tylko 20%. Dla porównania - dla Haemophilus influenzae 50%, Moraxella catharrhalis 75%, wirusów prawie100%.

 
Objawy:
Ostre zapalenie ucha środkowego może objawiać się bólem ucha, gorączką i przytłumieniem słuchu. U niemowląt i małych dzieci częste pociąganie czy tarcie ucha może sugerować ostre zapalenie ucha środkowego. Zapalenie ucha środkowego nie zawsze jest rozpoznawane natychmiast, gdyż u wielu dzieci objawia się nie bólem ucha, ale nudnościami, wymiotami lub biegunką. Rodzice powinni zawsze brać pod uwagę, że gdy dziecko ma gorączkę, dolegliwości bólowe, jest pobudzone, wymiotuje lub często dotyka uszu, przyczyną może być zapalenie ucha środkowego.

 

Możliwe następstwa:

Większość zakażeń uszu ustępuje w ciągu kilku dni, jednakże pozostawione bez leczenia zapalenie ucha środkowego może czasami prowadzić do rozwoju poważnych powikłań.
U części dzieci po ostrym zapaleniu ucha środkowego rozwija się przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha środkowego (obecność płynu w uchu środkowym, mogąca prowadzić do upośledzenia słyszenia i w związku z tym zaburzeń rozwoju mowy i procesu uczenia się u małych dzieci).

Często w następstwie zapalenia ucha dochodzi do krótkotrwałej utraty słuchu, ale możliwe jest także wystąpienie trwałej głuchoty prowadzącej do zaburzeń poznawczych i opóźnienia nauki mówienia. W niektórych przypadkach może dojść do równoczesnego zakażenia ucha środkowego i błędnika, co objawia się zawrotami głowy, zaburzeniami równowagi oraz bólem o dużym nasileniu. W ciężkich przypadkach ostre zapalenie ucha środkowego wywołane przez pneumokoki może prowadzić do rozwoju zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia wyrostka sutkowatego, ropnia mózgu lub posocznicy.


Szczególne problemy związane z zapaleniem ucha środkowego

Czynniki sprzyjające zapaleniom ucha środkowego:

  • pierwsze zachorowanie we wczesnym niemowlęctwie,
  • niektóre zespoły wad wrodzonych (zespół Downa, zespół Tunera),
  •  wady anatomiczne (rozszczep podniebienia),
  •  rodzeństwo lub rodzice często chorujący w dzieciństwie na zapalenie ucha środkowego,
  •  Już istniejące zmiany w uchu środkowym (uszkodzenie kosteczek słuchowych) - upośledzenie słuchu zwiększa ryzyko dalszego pogorszenia choroby w przypadku kolejnych zakażeń.

 

Dziecko jest uczulone na antybiotyki, co utrudnia leczenie zakażenia. Profilaktyka zakażeń pneumokokowych u dzieci, których dotyczą powyższe problemy, jest szczególnie ważna.

 


ZAPALENIE ZATOK PRZYNOSOWYCH

 

Jak dochodzi do zachorowania?

Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok, popularnie zwane przeziębieniem, należy do najczęściej spotykanych chorób w praktyce pediatrycznej.

Większość małych dzieci ma rocznie 6-8 wirusowych zakażeń górnych dróg oddechowych. Z tego około 5-13% może być powikłanych wtórnym bakteryjnym zapaleniem zatok bocznych nosa. Przyczyna ostrego bakteryjnego zapalenia zatok przynosowych jest taka sama jak zapalenia ucha środkowego, gdzie najczęstszym czynnikiem bakteryjnym jest pneumokok. Bakteryjnemu zapaleniu zatok w 80% przypadków sprzyja wirusowe zapalenie błony śluzowej, a w 20% zapalenie alergiczne.


Objawy:
Ropna wydzielina z nosa, uczucie przytkania nosa, spływanie ropnej wydzieliny po tylnej ścianie gardła, ból głowy, głównie w okolicy zatok, gorączka, upośledzenie węchu, nieprzyjemny zapach z ust, kaszel (głównie po położeniu się, w nocy).

 

Możliwe następstwa:

Często stanom zapalnym w nosie i zatokach może towarzyszyć zapalenie ucha środkowego, szczególnie u małych dzieci. Zapalenie zatok zwykle komplikuje i nasila przebieg astmy oskrzelowej. Przewlekające się zapalenie zatok jest najczęstszą przyczyną przewlekłego kaszlu u dzieci.

Groźne dla życia powikłania mogą rozwinąć się u 3% chorych, 50% z tych powikłań występuje u dzieci do 5 roku życia.

 Możliwe powikłania to: zapalny obrzęk powiek, ropień oczodołu, zapalenie kości szczękowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ropień mózgu.

 


ZAPALENIE SPOJÓWEK

 

Pneumokok jest jedną z 3 najczęstszych przyczyn ropnego zapalenia spojówek. Problem stanowi duża zakaźność ropnej wydzieliny ze spojówek dla rówieśników i opiekunów dziecka.

 Jak dochodzi do zachorowania?

Pneumokok z nosa lub gardła, często w trakcie ostrego zakażenia dróg oddechowych, zostaje przeniesiony do spojówek oka.

 
Objawy:
Obfita ropna wydzielina w spojówkach, w nocy i rano zaklejająca powieki, zaznaczony obrzęk powiek.

 Możliwe następstwa:

Problem stanowi duża zakaźność ropnej wydzieliny ze spojówek dla rówieśników i opiekunów dziecka.

 

Czy zakażenia pneumokokowe są groźne?

Tak, zakażenia spowodowane przez pneumokoki są bardzo groźne i mogą być przyczyną śmierci. Jak dowodzą statystyki około:

 

5-7%  - osób, które zachorują na pneumokokowe zapalenia płuc umiera

20%   - osób, które zachorują na bakteriemię umiera

30%   - osób, które zachorują nap pneumokokowe zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych umiera

 

 Kto jest najbardziej narażony na zakażenia pneumokokowe?

Każdy może ulec zakażeniu pneumokokowemu. Jednak są grupy osób zdecydowanie bardziej zagrożonych. Należą do nich osoby w wieku od 65 lat wzwyż, małe dzieci oraz osoby z chorobami przewlekłymi, takimi jak choroby układu krążenia, choroby płuc i wątroby, zaburzenia czynności nerek, cukrzyca, osoby z obniżoną odpornością oraz osoby z chorobą nowotworową.

 

Czy zakażenia pneumokokowe można leczyć?

Tak, choroby spowodowane przez zakażenia pneumokokowe można leczyć stosując antybiotyki. Jednak w niektórych przypadkach skuteczne leczenie jest utrudnione z uwagi na odporność pneumokoków na antybiotyki. Należy również podkreślić, że nawet w przypadku skuteczności antybiotyków, śmiertelność wśród pacjentów z zakażeniami pneumokokowymi sięga 7 – 36%.

 

Czy można chronić się przed zakażeniami pneumokokowymi?

 Można się przed nimi chronić poprzez odpowiednie szczepienia ochronne. Po zastosowaniu szczepionki polisacharydowej, twój organizm otrzyma skuteczną broń mogącą zabezpieczyć Cię przeciw 88% bakterii pneumokokowych, opornych na działanie penicyliny. Należy przypomnieć, że rosnąca odporność bakterii na działanie antybiotyków utrudnia lub uniemożliwia skuteczne leczenie. Dlatego właśnie szczepienie ochronne przeciw zakażeniom pneumokokowymi jest szczególnie ważne.

 

Szczepienie to jest zupełnie bezpieczne. Mogą co prawda wystąpić miejscowe reakcje poszczepienne, jak zaczerwienienie czy ból w miejscu iniekcji, jednak są one łagodne i mają zwykle charakter przejściowy.

 

Ochrona po szczepieniu – u osób dorosłych w wieku 65 lat i starszych, z reguły stosuje się jednorazowe szczepienie przeciw pneumokokowymi. Jednak w przypadku osób z grup podwyższonego ryzyka, z obniżoną odpornością, szczepienie przypominające może być potrzebne po upływie 5 lat od poprzedniego szczepienia. Wśród dzieci do 10 r. ż szczególnie narażonych na inwazyjne zakażenia pneumokokowe ponowne szczepienie może być rozważone po upływie 3 lat od poprzedniej dawki.

× Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się o celach i zasadach ich wykorzystywania.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki.